home | contact | disclaimer | english

ISO 14001-norm en certificatie

Op dit deel vindt u achtergrond informatie over de ISO 14001-norm en het certificatiesysteem ISO 14001. De volgende onderwerpen worden besproken:

Essentie van de ISO 14001 norm

schema ISO 14001 norm

ISO 14001

ISO 14001 is de wereldwijd geaccepteerde norm met eisen voor een milieumanagementsysteem. Het milieumanagementsysteem is daarin gedefinieerd als dat deel van het algemene managementsysteem van de organisatie dat wordt gebruikt om het milieubeleid te ontwikkelen en te implementeren en milieuaspecten te beheersen.

De eisen in ISO 14001 zijn gerubriceerd in vijf onderdelen:

  • milieubeleid
  • planning
  • implementatie en uitvoering
  • controle en corrigerende maatregelen
  • beoordeling door de directie

Milieubeleid

In dit onderdeel van het milieumanagementsysteem legt de organisatie algemene uitgangspunten voor het milieubeleid vast. In het onderdeel planning worden deze uitgangspunten uitgewerkt in concrete doelstellingen, taakstellingen en milieumanagementprogramma’s.

Wat betreft het milieubeleid moet een organisatie zich committeren aan drie basisverplichtingen:

  • Voldoen aan relevante wet- en regelgeving.
  • Streven naar continue verbetering van milieuprestaties.
  • Streven naar preventie van milieubelasting.

Veel organisaties hebben het milieubeleid vastgelegd in een zogenaamde milieubeleidsverklaring.

Planning

De beleidsuitgangspunten moeten vanuit de specifieke organisatieomstandigheden worden vertaald in doelstellingen en programma’s. Deze zijn gericht op verbetering van de milieuprestaties en de beheersing van de milieukritische activiteiten. Daarvoor is het essentieel dat alle milieuaspecten (alle interacties tussen de organisatie en milieu) worden geïnventariseerd, zoals emissies naar de omgeving, maar ook productgerelateerde milieuzaken en milieueffecten die optreden bij toeleveranciers en onderaannemers.
Afhankelijk van de ernst van de (mogelijke) milieueffecten speelt wat in de wet- en regelgeving is opgenomen een belangrijke rol. Eisen uit wet- en regelgeving zullen het minimumniveau vormen voor de geformuleerde doelstellingen. Ook een eventueel aanwezig bedrijfsmilieuplan zal in de planning moeten zijn verwerkt.

Implementatie en uitvoering

Voor de realisatie van de doel- en taakstellingen en het milieumanagementprogramma zijn allerlei organisatorische maatregelen nodig. Het gaat dan om onder meer het vastleggen van taken, verantwoordelijkheden; procedures en werkinstructies voor werkzaamheden en activiteiten die samenhangen met de belangrijke milieuaspecten; opleiding van personeel; interne en externe communicatie en het beheer van de informatie en documenten. Daarnaast dient een organisatie zich voor te bereiden op mogelijke noodsituaties.

Controle en corrigerende maatregelen

De organisatie dient zichzelf te controleren door meting en monitoring van de milieukritische activiteiten en het uitvoeren van milieuaudits. Tijden de milieuaudits wordt de goede werking en samenhang van het systeem als geheel geanalyseerd. Een belangrijk criterium is daarbij of het milieumanagementsysteem in staat is de geformuleerde doelstellingen te realiseren. Bij geconstateerde afwijkingen worden corrigerende en preventieve maatregelen geformuleerd.

Beoordeling door de directie

De directie moet de werking van het milieumanagementsysteem periodiek beoordelen en zich daarbij de vraag stellen of de doelstellingen moeten worden bijgesteld, bijvoorbeeld vanwege het streven naar continue verbetering zoals vastgelegd in het milieubeleid. Met het opnieuw vaststellen van beleid en doelstellingen begint de beheers- en verbetercyclus opnieuw.

Wat is certificatie?

Certificatie betekent dat een onafhankelijke deskundige beoordeelt of het onderwerp van certificatie (product of managementsysteem) aan een duidelijk vastgelegde norm voldoet. Wanneer dat inderdaad het geval is, dan wordt dit vastgelegd in een officieel document: het certificaat.

Bureaus die hierbij als onafhankelijke deskundige optreden, worden certificatie-instellingen genoemd. De beoordeling vindt plaats op basis van spelregels die zijn goedgekeurd door een college van deskundigen waarin alle belanghebbende partijen zitting hebben. De Raad voor Accreditatie houdt toezicht op de certificatie-instellingen.

Een certificatie-instelling geeft een certificaat af wanneer zij het vertrouwen heeft dat een organisatie aan de norm voldoet en daaraan kan blijven voldoen. Minstens eenmaal per jaar wordt gecontroleerd of de organisatie nog steeds aan de norm voldoet. Zo niet, dan kan het certificaat worden ingetrokken. Een certificaat wordt afgegeven voor drie jaar en na die die tijd vindt een complete herbeoordeling plaats.

Met het certificaat kan een organisatie aantonen dat het aan alle eisen van de norm voldoet; daarmee is het certificaat dus een waardevol communicatiemiddel. Verschillende doelgroepen zijn geïnteresseerd in de milieuprestaties van een organisatie, en daarmee in het certificaat.

Voorwaarden voor het krijgen van een certificaat

Een organisatie kan worden gecertificeerd wanneer zij werkt met een compleet milieumanagementsysteem waarvan de werking is bewezen. Tijdens het certificatieonderzoek wordt beoordeeld of alle elementen van het milieumanagementsysteem daadwerkelijk volgens de norm zijn geïmplementeerd. Vervolgens wordt nagegaan of het systeem ook in de praktijk functioneert. Een belangrijke eis, en voorwaarde voor certificatie, is daarbij of de organisatie voldoet aan alle eisen uit wet- en regelgeving.

Uiteraard blijft het mogelijk dat een organisatie die eisen niet haalt. Daarom wordt tijdens het certificatieonderzoek veel aandacht besteed aan de beoordeling van het meet- en registratiesysteem, het controleren van eventuele overschrijdingen en de werking van procedures voor het nemen van corrigerende maatregelen. In dat kader worden ook de procedures beoordeeld voor de melding van overschrijdingen aan de overheid. De adequate werking van deze elementen van het milieumanagementsysteem is een belangrijke voorwaarde voor certificatie.

Een norm voor certificatie is ook dat het milieubeleid gericht is op de beperking van milieubelasting en op continue verbetering. De organisatie zal daarom moeten aantonen dat het inzicht heeft in de mogelijkheden om de milieubelasting te verminderen en deze mogelijkheden betrekt bij de formulering van de milieudoelstellingen. Uit deze doelstellingen moet de ambitie tot verbetering blijken. Voor de organisatie met een bedrijfsmilieuplan vormen de doelstellingen uit het plan de basis voor de doelstellingen van het milieumanagementsysteem.

Nieuwsbrief ISO 14001

Maximaal vier keer per jaar geven wij een gecombineerde nieuwsbrief ISO 14001 en OHSAS 18001 uit. Hierin geven we informatie op gebied van ISO 14001 (bijvoorbeeld wijzigingen in het certificatiesysteem, publicatie van informatiebladen, resultaten auditordagen etc.). Hiervoor kunt u zich aanmelden via de button 'nieuwsbrief' in het menu.

Symposium ISO 14001 en duurzaam in- en verkopen

Op 22 april jl. heeft SCCM samen met NEN een middagsymposium georganiseerd over duurzaam inkopen en duurzaam verkopen. Insteek van de dag was het geven van praktijkvoorbeelden door een groot aantal sprekers van zowel bedrijven als overheidsorganisaties. De directeur van de directie Duurzaam Produceren van het ministerie van VROM heeft het symposium ingeleid en het belang van ISO 14001-certificatie benadrukt.
Sprekers van Ahrend NV, AtosOrigin, BAM-rail, Drukkerij Opmeer, Royal Haskoning, Unilever en ZND Dakbedekking lieten met praktische voorbeelden zien hoe ISO 14001 en duurzaamheid met elkaar zijn verbonden. Door Rijkswaterstaat en de gemeente Rotterdam is ingegaan op het inkoopproces bij de overheid en het gebruik van ISO 14001-certificaten.

Het programma en de presentaties van het middagsymposium en ook een samenvattend artikel van NEN over het symposium zijn te downloaden van de publicatielijst op de website.